GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Kredi
EENT114 Proje - I Ders 1 2 6.00 3.00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin temel amacı; öğrencilerin basit mekanik nesnelerden, iç aksam ve komponent barındıran (motor, batarya, devre kartı vb.) elektromekanik ürünlerin tasarımına geçiş yapmalarını sağlamaktır. Ders kapsamında; kabuk tasarımı (housing), standart iç parçaların (komponentlerin) hacimsel yerleşimi (packaging), ağırlık/denge ergonomisi, üretim kısıtları (kalıplama, parça ayrım çizgileri) ve temel kullanıcı arayüzü (UI/UX) tasarımı konuları işlenmektedir. 15 haftalık paralel stüdyo kurgusunda, öğrencilerin dijital fabrikasyon (3B yazıcı vb.) ve ileri düzey modelleme tekniklerini kullanarak, fonksiyonel detayları çözümlenmiş nitelikli prototipler üretmeleri ve projelerini ortak açık jüri sisteminde akademik argümanlarla savunmaları hedeflenmektedir.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Prof. Dr. Suha Ural Doç. Dr. Yavuz Irmak Öğr.Gör. İldem Atila Öğr. Gör. Berke Can Malkoç

Öğrenme Çıktıları

1 Tasarım metodolojisini (araştırma, analiz, sentez) statik nesnelerin form ve işlev sorunlarını çözmek için kullanır.
2 Antropometrik verileri ve ergonomik gereksinimleri fiziksel çalışma modellerine (mock-up) aktarır.
3 Tasarım fikirlerini endüstri standartlarına uygun teknik resim ve görsel paftalarla ifade eder.
4 Basit kinematik sistemlerin ve mekanik bağlantıların parça ilişkilerini tasarlar.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Proje 1

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Öğrencilerin stüdyo saatleri dışında "Creative Lab" ve prototip atölyesini aktif kullanmaları teşvik edilmelidir. Paralel stüdyolar arası eşgüdümün sağlanması amacıyla ara kritiklerin ve jüri simülasyonlarının ortak yürütülmesi önerilir. Dönem başında öğrencilerin mekanik ve hacimsel algısını geliştirmek üzere pazar ürünü sökme (teardown) analizi yapılması ve üretilen çalışma modellerinin (mock-up) erken aşamada insan ölçeğinde ergonomik testlere tabi tutulması gerekmektedir.

Dersin İçeriği

Basit mekanik nesnelerden elektromekanik ürün tasarımına geçiş; dış kabuk tasarımı (housing) ve iç parça yerleşimi (packaging); standart komponentlerin (motor, batarya, devre kartı vb.) hacimsel entegrasyonu; ağırlık merkezi, denge ve dinamik ergonomi ilişkileri; plastik enjeksiyon kalıplama kısıtları, parça ayrım çizgileri ve montaj senaryoları; fiziksel arayüz ve temel UI/UX kurguları; dijital fabrikasyon (3B baskı, lazer kesim) ve atölye teknikleri ile çalışan fonksiyonel prototip üretimi.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama [OgretimYontemVeTeknikleri] [OnHazirlik]
1 • Kuramsal (4 Saat): Endüstriyel tasarım disiplininde "ürün" kavramının irdelenmesi. Tasarım sürecinin temel aşamaları. 1. Proje kurgusunun (statik nesne/ürün) ve tasarım probleminin paralel stüdyolara ortak ilanı. • Uygulama (4 Saat): Tersine mühendislik (reverse engineering) bağlamında mevcut ürün anatomilerinin incelenmesi. Kullanıcı ihtiyaç analizi ve bağlam araştırmasına yönelik stüdyo içi uygulamalar. Kuramsal anlatım, Soru-Cevap, Stüdyo içi tartışma. Temel elektromekanik kavramların ve referans ürünlerin literatür taraması.
2 • Kuramsal (4 Saat): Ürün semantiği ve göstergebilim: Ürünün fonksiyonel amacını formu, rengi ve dokusu aracılığıyla kullanıcıya iletme biçimleri. • Uygulama (4 Saat): Belirlenen tasarım problemine yönelik alternatif konsept eskizlerinin (thumbnail sketches) üretilmesi. Paralel stüdyo yürütücüleri eşliğinde birebir masa kritikleri (desk-critique) ve fikir elemesi. Atölye çalışması, Tersine Mühendislik (Reverse Engineering). Söküm (teardown) atölyesi için atıl/bozuk bir mekanik el aletinin stüdyoya getirilmesi.
3 • Kuramsal (4 Saat): İki boyutlu temsiliyetten üç boyutlu hacimsel algıya geçiş prensipleri. Tasarımda ölçek, kütle ve orantı ilişkileri. • Uygulama (4 Saat): Seçilen konseptlerin yapısal özelliklerinin test edilmesi amacıyla; form köpüğü, modelaj kili vb. esnek malzemelerle 1:1 ölçekli fiziksel çalışma modellerinin (mock-up) üretilmesi. Uygulamalı çalışma, Masa başı kritiği (desk critique). Mavi poliüretan sünger (blue foam) ve kumpas ile 1:1 ölçekli kaba hacim denemelerinin yapılması.
4 • Kuramsal (4 Saat): Antropometrik verilerin analizi ve tasarıma entegrasyonu. İnsan anatomisi ile statik obje arasındaki etkileşimin ergonomik kriterler çerçevesinde incelenmesi. • Uygulama (4 Saat): Üretilen çalışma modellerinin insan bedeni ve duruş (postür) ölçeğinde stüdyo ortamında test edilmesi. Kullanıcı senaryolarına dayalı form revizyonlarının gerçekleştirilmesi. Proje tabanlı öğrenme, Akran değerlendirmesi. Seçilen konseptin form ve kabuk (housing) alternatiflerini içeren eskizlerin hazırlanması
5 • Kuramsal (4 Saat): Tasarım fikirlerinin standartlara uygun teknik resim kurallarıyla (görünüş, kesit, detay) ifade edilmesi. Proje sunum paftalarında (layout) görsel hiyerarşi ve tipografi. • Uygulama (4 Saat): 1. Proje nihai form kararlarının kesinleştirilmesi. Tasarımın ölçülendirilerek teknik çizim altyapısının oluşturulması ve sunum senaryosunun taslaklaştırılması. Kuramsal anlatım, Vaka analizi (Case study), Örnek inceleme. Plastik enjeksiyon kısıtlarına yönelik parça ayrım çizgisi (parting line) araştırması.
6 • Kuramsal (4 Saat): Temel atölye teknikleri, model yapım malzemeleri (polimerler, ahşap türevleri) ve yüzey işleme/bitirme (finishing) stratejileri. • Uygulama (4 Saat): Stüdyo ve atölye altyapısı kullanılarak 1. Proje nihai sunum modelinin (prototip) üretim sürecine başlanması. Yürütücü gözetiminde detay çözümleri. Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) uygulaması, Birebir kritik. İç aksamların (motor, pil vb.) dijital ortamda hacimsel (block-out) modellenmesi.
7 • Kuramsal (4 Saat): Akademik jüri kültürü, rasyonel proje savunması ve eleştirel geri bildirim (feedback) süreçlerinin yönetimi. • Uygulama (4 Saat): Paralel stüdyoların kendi içlerinde gerçekleştirecekleri jüri simülasyonu. Taslak sunum paftaları ve final modelleri üzerinden son eksikliklerin tespit edilmesi. Ara jüri simülasyonu, Stüdyo içi grup tartışması. Vize öncesi çalışma maketlerinin (mock-up) ve pafta (layout) taslaklarının tamamlanması.
8 • Öğrencilerin statik nesne tasarımlarını; pazar araştırması, teknik paftalar ve 1:1 ölçekli sunum modelleri ile birlikte tüm öğretim kadrosunun ve stüdyoların katılımıyla Ortak Açık Jüri usulünde sunması ve savunması. Ortak açık jüri değerlendirmesi, Akademik sunum/savunma. Vize projesi sunum dosyalarının ve maketlerin teslim aşamasına getirilmesi.
9 • Kuramsal (4 Saat): 1. Proje açık jürisinden elde edilen analitik verilerin değerlendirilmesi. Hareketli parça ve basit mekanik prensipler (kaldıraç, pivot, yay vb.) barındıran 2. Proje konusunun ortak ilanı. • Uygulama (4 Saat): Stüdyoya entegre edilen manuel el aletlerinin (hand tools) sökülerek mekanik kurgularının, kuvvet aktarım prensiplerinin ve parça ilişkilerinin analitik olarak incelenmesi. Senaryo haritalama, Beyin fırtınası, Fikir taraması. Fiziksel ürün arayüzleri için kullanıcı deneyimi haritalarının (user journey) oluşturulması.
10 • Kuramsal (4 Saat): Elin anatomik yapısı, dinamik kuvvet aktarımı ve kavrama türleri (güçlü kavrama vs. hassas kavrama). Kullanıcı arayüzünde (interface) dokunsal (tactile) algı. • Uygulama (4 Saat): Mekanik işlevselliği destekleyecek form arayışlarına yönelik eskiz çalışmaları. Yürütücülerle birlikte ergonomik verimlilik odaklı ilk konsept analizleri. Dijital fabrikasyon, Yaparak öğrenme (Learning by doing). 3B baskı (SLA/FDM) için STL/OBJ dilimleme yazılım arayüzlerinin çalışılması.
11 • Kuramsal (4 Saat): Birbiriyle etkileşim halinde olan hareketli parçaların montaj prensipleri (mafsal, yataklama, tolerans) ve temel malzeme birleşim detayları. • Uygulama (4 Saat): Hareket senaryosunun (kinematik kurgunun) fiziksel ortamda test edilebilmesi amacıyla, çalışma modellerinin (mock-up) üretilmesi ve stüdyoda deneyimlenmesi. Masa başı kritiği, CAD üzerinde eşzamanlı hata ayıklama. Montaj detaylarının (geçme/snap-fit, vida yuvaları) CAD modeline işlenmesi.
12 • Kuramsal (4 Saat): Seri üretim mantığına giriş, kalıplama kısıtlarına bağlı parça ayrım çizgileri (parting line) ve montaj optimizasyonu. • Uygulama (4 Saat): Paralel stüdyo yürütücülerinin yer değiştirmesiyle uygulanan çapraz değerlendirme seansları. Projelerin, mekanik ve ergonomik açıdan farklı bir akademik perspektifle eleştirilmesi. Fiziksel test, Sorun çözme (Troubleshooting), Atölye pratiği. Üretilen test baskılarının fiziki montaj (tolerans/boşluk) ölçümlerinin yapılması.
13 • Kuramsal (4 Saat): Tasarım sürecinde dijital modelleme araçlarının (CAD) rolü. Kullanım senaryolarının ardışık görseller (storyboard) ile ifade edilmesi ve sunum render stratejileri. • Uygulama (4 Saat): Nihai tasarım kararlarının dondurulması. Karmaşık mekanik parçaların doğrulanması amacıyla hızlı prototipleme (3D printing) araçlarının stüdyo sürecine entegre edilmesi. Atölye çalışması, Gösterip yaptırma (Demonstration). Basımı tamamlanmış prototip parçalarının yüzey bitirme (zımpara, astar) için atölyeye getirilmesi.
14 • Kuramsal (4 Saat): Dönem sonu değerlendirme kriterleri ve profesyonel portfolyo standartları bağlamında proje sunumunun yapılandırılması. Malzeme simülasyonu teknikleri. • Uygulama (4 Saat): Dönem sonu projesi maket ve prototiplerinin stüdyo/atölye donanımları kullanılarak tamamlanması. Açık jüri öncesi yürütücülerle son bağlayıcı kontrollerin gerçekleştirilmesi. Görsel eleştiri, Birebir portfolyo/pafta kritiği. Final sunumu için fotogerçekçi renderların ve donanım infografiklerinin paftalara dizilmesi.
15 • Öğrencilerin mekanik el aleti/gereci tasarımlarını; detaylı araştırma dosyaları, kullanım senaryoları, yüksek çözünürlüklü dijital paftalar ve çalışan/hareketli final prototipleri ile tüm yürütücü kadronun karşısında Ortak Açık Jüri formatında akademik savunmaya sunması. Ortak açık jüri değerlendirmesi, Profesyonel argümantasyon. Nihai endüstriyel standarttaki (works-like/looks-like) prototipin ve sunumun jüriye hazır edilmesi.

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Ders Kitapları ve Kaynaklar: 1. Ulrich, K. T., & Eppinger, S. D. (2015). Product Design and Development. McGraw-Hill. 2. Hallgrimsson, B. (2019). Prototyping and Modelmaking for Product Design. Laurence King Publishing. 3. Thompson, R. (2007). Manufacturing Processes for Design Professionals. Thames & Hudson. 4. Norman, D. (2013). The Design of Everyday Things. Basic Books. Gerekli Malzemeler: Yoğun poliüretan modelleme süngerleri (blue foam), modelaj kili, 3B yazıcı filamentleri (PLA/ABS), standart elektronik komponent kitleri (maket motorları, piller, anahtarlar, kablolar), teknik resim ve pafta ekipmanları.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Stüdyo içi uygulamalı tasarım pratikleri, birebir masa başı kritikleri (desk-critique), tersine mühendislik odaklı ürün sökme (teardown) atölye çalışmaları, bilgisayar destekli modelleme (CAD) entegrasyonu ve dilimleme simülasyonları, 1:1 ölçekli fiziksel modelleme, eskiz ve teknik dokümantasyon çalışmaları, grup tartışmaları, akran değerlendirmeleri, ara jüri simülasyonları, akademik sunum pratikleri ve dönem sonu ortak açık jüri değerlendirmesi.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Final Sınavı 1 4 4
Derse Katılım 14 4 56
Rapor Hazırlama 1 10 10
Proje Hazırlama 12 4 48
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 12 12
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 10 10
Toplam İş Yükü (saat) 140

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13 PÇ 14 PÇ 15
ÖÇ 1 3 5 5 3 2
ÖÇ 2 4 4 3 5
ÖÇ 3 4 5 4 2
ÖÇ 4 4 3 4 4 2 2
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek