GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ESOS401 | Toplumsal Cinsiyet Sosyolojisi | Ders | 4 | 7 | 5.00 | 3.00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin toplumsal cinsiyetin toplumsal ilişkileri, kurumları, yapıları, söylemleri ve gündelik yaşam pratiklerini nasıl şekillendirdiğini sosyolojik bir bakış açısıyla kavramalarını sağlamaktır. Ders kapsamında toplumsal cinsiyet; eşitsizlik, ayrımcılık, iktidar, beden, emek, aile, cinsellik, şiddet, temsil ve kimlik gibi temel sosyolojik tartışmalarla ilişkili olarak ele alınır. Ders, öğrencilerin toplumsal cinsiyetin hem toplumsal düzeni kuran ve yeniden üreten bir ilişki biçimi hem de farklı toplumsal grupların deneyimlerini anlamaya yarayan analitik bir kategori olduğunu açıklayabilmelerini, analiz edebilmelerini ve eleştirel biçimde değerlendirebilmelerini amaçlamaktadır.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Bengi Bezirgan Tanış
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Öğrenciler toplumsal cinsiyet sosyolojisinin temel kavramlarını, çalışma alanlarını ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine ilişkin temel tartışmaları tanımlayabilecektir. |
| 2 | Öğrenciler toplumsal cinsiyetin özel ve kamusal alanlarda bireylerin toplumsal konumlarını, gündelik yaşam deneyimlerini ve toplumsal ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini açıklayabilecektir. |
| 3 | Öğrenciler toplumsal cinsiyet çalışmalarındaki temel kuramsal yaklaşımları ve farklı perspektifleri toplumsal olguların yorumlanmasında kullanabilecektir. |
| 4 | Öğrenciler beden, sağlık, emek, aile, evlilik, kent yaşamı, medya, siyaset, hukuk, tarih yazımı ve toplumsal bellek gibi alanların toplumsal cinsiyetle kesişimlerini analiz edebilecektir. |
| 5 | Öğrenciler toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, ayrımcılık, erkek şiddeti, eril tahakküm ve heteronormatif toplumsal düzen arasındaki ilişkileri sosyolojik bir bakış açısıyla karşılaştırabilecek ve tartışabilecektir. |
| 6 | Öğrenciler toplumsal cinsiyet kuramları ve sosyolojik kavramları bir araya getirerek toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine ilişkin kısa bir sosyolojik değerlendirme oluşturabilecektir. |
| 7 | Öğrenciler toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin giderilmesine yönelik politikaları, hak temelli yaklaşımları ve feminist eleştirileri tarihsel, toplumsal ve kurumsal bağlamları dikkate alarak eleştirel biçimde değerlendirebilecektir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Türkçe: Bu ders, toplumsal cinsiyet sosyolojisinin temel kavramlarını, kuramsal yaklaşımlarını ve başlıca araştırma alanlarını ele alır. Ders kapsamında toplumsal cinsiyetin toplumsal ilişkiler, kurumlar, iktidar biçimleri, eşitsizlikler ve gündelik yaşam pratikleriyle nasıl kesiştiği sosyolojik bir bakış açısıyla incelenir. Öncelikle toplumsal cinsiyet düzeni, toplumsal cinsiyet rejimi ve feminist sosyolojinin gelişimi tartışılır. Dersin ilerleyen bölümlerinde ataerkil düzen, eril tahakküm, aile, evlilik, annelik, babalık, kadın emeği, bakım emeği ve kapitalist sistem içinde emeğin cinsiyetlendirilmiş örgütlenmesi ele alınır. Ardından toplumsal cinsiyetin beden, sağlık, kent deneyimleri, medya temsilleri ve siyasal süreçlerle ilişkisi değerlendirilir. Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, erkek şiddeti, eleştirel erkeklik çalışmaları ve queer çalışmalar da dersin temel tartışma alanları arasında yer alır. Dersin son bölümlerinde milliyetçilik, siyasal katılım, eril ve feminist tarih yazımı, toplumsal bellek, hukuk ve hak mücadeleleri toplumsal cinsiyet perspektifinden incelenir. Bu çerçevede ders, heteronormatif toplumsal düzenin feminist eleştirilerini merkeze alarak toplumsal cinsiyetin farklı toplumsal olgularla ilişkisini güncel örnekler üzerinden tartışmaya açar.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|
| 1 | Toplumsal Cinsiyet Sosyolojisine Giriş | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, sınıf içi tartışma ve gündelik yaşam örnekleri üzerinden değerlendirme. | Öğrencilerin toplumsal cinsiyet, cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolleri, eşitsizlik ve sosyolojik bakış açısı kavramları üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 2 | Toplumsal Cinsiyet Çalışmalarının Tarihçesi | Anlatım, soru-cevap, tarihsel karşılaştırma, kavram açıklama ve feminist düşüncenin gelişimi üzerine sınıf içi tartışma. | Öğrencilerin feminist düşüncenin tarihsel gelişimi, kadın çalışmaları, toplumsal cinsiyet çalışmaları ve feminist sosyoloji üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 3 | Ataerkil Sistem ve Eril Tahakküm | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, kuramsal tartışma, örnek olay incelemesi ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin ataerkillik, eril tahakküm, iktidar, toplumsal cinsiyet rejimi ve toplumsal cinsiyet düzeni kavramları üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 4 | Aile, Evlilik, Annelik ve Babalık Hâlleri | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, gündelik yaşam örnekleri üzerinden tartışma, örnek olay incelemesi ve karşılaştırmalı değerlendirme. | Öğrencilerin aile, evlilik, annelik, babalık, bakım, hane içi emek ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 5 | Kadın Emeği ve Toplumsal Yeniden Üretim | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, güncel veri ve örnekler üzerinden tartışma, sınıf içi analiz çalışması ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin kadın emeği, ücretli emek, ücretsiz emek, bakım emeği, toplumsal yeniden üretim ve kapitalizm kavramları üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 6 | Beden, Sağlık ve Toplumsal Cinsiyet | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, örnek olay incelemesi, beden ve sağlık politikaları üzerine sınıf içi tartışma ve eleştirel analiz. | Öğrencilerin beden, sağlık, tıbbileştirme, üreme sağlığı, beden politikaları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 7 | Kentsel Mekân ve Toplumsal Cinsiyet | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, mekân analizi, gündelik kent deneyimleri üzerinden tartışma ve karşılaştırmalı değerlendirme. | Öğrencilerin kent, kamusal alan, özel alan, güvenlik, hareketlilik, mekânsal eşitsizlik ve toplumsal cinsiyet ilişkisi üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 8 | Vize | Ölçme ve değerlendirme, yazılı sınav | Öğrencilerin ilk yedi haftada ele alınan temel kavram, kuram ve tartışmaları tekrar etmeleri; ders notları, sunular ve ilgili okumalar üzerinden sınava hazırlanmaları beklenmektedir. |
| 9 | Medya ve Toplumsal Cinsiyet | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, medya içeriği çözümlemesi, örnek olay incelemesi ve sınıf içi tartışma. | Öğrencilerin medya temsilleri, toplumsal cinsiyet kalıpları, görünürlük, söylem, popüler kültür ve dijital medya üzerine ön okuma yapmaları; güncel bir medya örneği belirlemeleri beklenmektedir. |
| 10 | Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığı ve Erkek Şiddeti | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, örnek olay incelemesi, güncel veriler üzerinden tartışma, neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde analiz ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, erkek şiddeti, patriyarkal şiddet, hak temelli yaklaşım, koruma mekanizmaları ve sosyal politika konularında ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 11 | Eleştirel Erkeklik ve Queer Çalışmaları | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, kuramsal tartışma, karşılaştırmalı analiz ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin erkeklik çalışmaları, hegemonik erkeklik, eleştirel erkeklik, queer teori, heteronormativite ve cinsel kimlik kavramları üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 12 | Milliyetçilik, Siyasete Katılım ve Toplumsal Cinsiyet | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, tarihsel ve güncel örnekler üzerinden tartışma, karşılaştırmalı analiz ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin milliyetçilik, vatandaşlık, siyasal temsil, siyasete katılım, devlet, ulus ve toplumsal cinsiyet ilişkisi üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 13 | Eril ve Feminist Tarih Yazımı ile Toplumsal Bellek | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, metin çözümlemesi, tarihsel örnekler üzerinden tartışma ve eleştirel değerlendirme. | Öğrencilerin eril tarih yazımı, feminist tarih yazımı, toplumsal bellek, hatırlama, unutma, temsil ve toplumsal cinsiyet ilişkisi üzerine ön okuma yapmaları beklenmektedir. |
| 14 | Toplumsal Cinsiyet Temelinde Hukuk | Anlatım, soru-cevap, kavram açıklama, hukuki ve toplumsal örnekler üzerinden tartışma, politika değerlendirmesi ve dönem boyunca ele alınan konularla ilişkilendirme. | Öğrencilerin hukuk, haklar, eşitlik, ayrımcılık, toplumsal cinsiyet adaleti, feminist hukuk eleştirisi ve toplumsal cinsiyet politikaları üzerine ön okuma yapmaları; dönem boyunca ele alınan konularla hukuk arasındaki ilişkileri düşünmeleri beklenmektedir. |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Acar, S. (2011). Birkaç Arpa Boyu...21.Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları. Berktay, F. (2015). Tarihin Cinsiyeti. İstanbul: Metis Yayınları. Connell, R.W. (2017). Toplumsal Cinsiyet ve İktidar: Toplum, Kişi ve Cinsel Politika (3.baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Dedeoğlu, S. ve Elveren, A.Y. (2017). Türkiye’de Refah Devleti ve Kadın. İstanbul: İletişim Yayınları. Emrah Oder, B. ve Yükseker, D. (2010). Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları: Eşitsizlikler, Mücadeleler, Kazanımlar. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları. Kandiyoti, D. (2013). Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar: Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler. İstanbul: Metis Yayınları. Sancar, S. (2008). Erkeklik İmkânsız İktidar: Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler. İstanbul: Metis Yayınları. Saygılıgil, F. (2016). Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları. Ankara: Dipnot Yayınları. Wiesner-Hanks, M.E. (2020). Tarihte Toplumsal Cinsiyet. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 60 |
| Quiz | 1 | 40 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Bütünleme Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Quiz | 2 | 1 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Makale Kritik Etme | 1 | 8 | 8 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 20 | 20 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 40 | 40 |
| Quiz için Bireysel Çalışma | 1 | 10 | 10 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 125 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 3 | 1 | 4 | 2 | 4 | 1 | 2 | 1 | 5 | 1 | 4 | 4 | 1 |
| ÖÇ 2 | 5 | 4 | 2 | 4 | 2 | 4 | 2 | 3 | 1 | 5 | 1 | 4 | 5 | 1 |
| ÖÇ 3 | 5 | 3 | 2 | 4 | 2 | 5 | 2 | 3 | 1 | 5 | 1 | 4 | 4 | 1 |
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 3 | 5 | 2 | 5 | 2 | 4 | 2 | 5 | 1 | 4 | 5 | 1 |
| ÖÇ 5 | 5 | 4 | 3 | 5 | 2 | 5 | 2 | 4 | 1 | 5 | 1 | 5 | 5 | 1 |
| ÖÇ 6 | 5 | 4 | 2 | 5 | 3 | 5 | 3 | 4 | 2 | 5 | 2 | 5 | 5 | 1 |
| ÖÇ 7 | 5 | 5 | 3 | 5 | 3 | 5 | 3 | 4 | 2 | 5 | 2 | 5 | 5 | 1 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek