GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| EGZ-201 | Antrenman Bilimi 1 | Ders | 2 | 3 | 4.00 | 2.00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; antrenman biliminin temel kavram ve ilkelerini akut ve kronik adaptasyon, enerji sistemleri, kuvvet, dayanıklılık, hız, çeviklik, güç, esneklik ve mobilite, yüklenme-toparlanma, ölçme-değerlendirme ve periyotlama bağlamında öğretmektir. Ders ayrıca öğrencilerin bilimsel kanıtlar ve sporcu verileri doğrultusunda güvenli, bireyselleştirilmiş ve amaca yönelik antrenman programları tasarlama, uygulama, izleme ve değerlendirme yeterliği kazanmalarını amaçlamaktadır.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Abdurrahman BOYACI
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Antrenman biliminin temel kavramlarını ve terminolojisini; yüklenme, yorgunluk, toparlanma ve adaptasyon arasındaki ilişkiyi açıklar. |
| 2 | Egzersize verilen akut ve kronik fizyolojik yanıtları ve enerji sistemlerinin farklı egzersiz türlerine katkısını analiz eder. |
| 3 | Kuvvet, dayanıklılık, hız, çeviklik, güç, esneklik ve mobilite hedeflerine uygun antrenman seansları tasarlar. |
| 4 | Spor dalının gereksinimleri, sporcu özellikleri, yarışma takvimi ve mevcut olanaklar doğrultusunda kısa, orta ve uzun dönemli antrenman programı oluşturur. |
| 5 | İç ve dış antrenman yükü, hazır bulunuşluk, toparlanma, performans ve semptom verilerini birlikte değerlendirerek programda gerekçeli değişiklikler yapar. |
| 6 | Özgüllük, aşırı yüklenme, ilerleme, bireyselleştirme, çeşitlilik ve geri dönüşümlülük ilkelerini farklı sporcu vakalarına uygular. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Resmî bir ön koşul bulunmamaktadır. Öğrencilerin temel anatomi, fizyoloji ve hareket bilimi kavramlarına ilişkin giriş düzeyinde bilgi sahibi olmaları önerilir.
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Öğrencilerden derslere düzenli katılmaları, haftalık okumaları tamamlamaları, vaka analizleri ve grup tartışmalarına aktif olarak katılmaları beklenmektedir. Antrenman kararlarında bireyselleştirme, sporcu sağlığı, etik ilkeler ve güvenlik ön planda tutulmalıdır. Sağlıkla ilgili bulgular uygun sağlık profesyonellerine yönlendirilmelidir.
Dersin İçeriği
Antrenman biliminin tanımı ve gelişimi; homeostaz, yorgunluk ve adaptasyon; enerji sistemleri; antrenman ilkeleri; kuvvet ve hipertrofi; dayanıklılık; hız ve çeviklik; esneklik ve mobilite; güç ve pliometrik antrenman; antrenman yükünün izlenmesi ve toparlanma; antrenmanın planlanması ve periyotlama; sporcu performansının ölçülmesi ve değerlendirilmesi; antrenman psikolojisi; sporcu beslenmesi; bütünleşik program tasarımı ve vaka analizleri.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|
| 1 | Antrenman biliminin tanımı, kapsamı ve tarihsel gelişimi; antrenmanın sistematik ve planlı yapısı; performansın belirleyicileri; uyaran, yanıt ve adaptasyon ilişkisi; iç ve dış yük kavramları; bilimsel antrenörlük karar süreci. | Anlatım, soru-cevap, kavram haritası, yönlendirilmiş tartışma, örnek sporcu vakası ve başlangıç düzeyi bilgi kontrolü. | Ders izlencesinin ve temel kavramların incelenmesi; anatomi ve fizyolojiye ilişkin temel bilgilerin gözden geçirilmesi. |
| 2 | Homeostaz ve egzersize verilen akut yanıtlar; kronik antrenman adaptasyonları; ATP üretimi ve enerji sistemlerinin birlikte çalışması; oksijen tüketimi; laktatın yakıt ve sinyal rolü; yorgunluğun çok faktörlü yapısı. | Anlatım, görsel şema inceleme, enerji sistemi–egzersiz eşleştirme etkinliği, soru-cevap ve vaka analizi. | ATP üretimi, kas kasılması, dolaşım ve solunum sistemlerinin temel işlevlerinin gözden geçirilmesi. |
| 3 | Özgüllük, aşırı yüklenme, ilerleme, bireyselleştirme, çeşitlilik, süreklilik ve geri dönüşümlülük ilkeleri; doz-yanıt ilişkisi; FITT-VP bileşenleri; antrenman programında ilerleme ve değişiklik kuralları. | Anlatım, problem çözme, küçük grup çalışması, örnek program eleştirisi, vaka tartışması ve bilgi kontrolü. | Temel antrenman ilkelerinin okunması ve seçilen bir spor dalına ait haftalık antrenman programının incelenmesi. |
| 4 | Kuvvet ve mekanik güç kavramları; sinirsel ve morfolojik adaptasyonlar; egzersiz seçimi ve sıralaması; yoğunluk, hacim, tekrar, set, dinlenme ve tempo; 1TM, RPE ve RIR kullanımı; güvenli kuvvet antrenmanı reçetesi. | Anlatım, hareket ve teknik videosu analizi, yük-hacim hesaplamaları, programlama çalışması, vaka analizi ve soru-cevap. | Kas fizyolojisi, temel hareket kalıpları ve 1TM kavramının gözden geçirilmesi; hesap makinesi bulundurulması. |
| 5 | Dayanıklılık performansının belirleyicileri; maksimum oksijen tüketimi, eşikler ve hareket ekonomisi; egzersiz yoğunluk bölgeleri; sürekli, interval ve yüksek şiddetli interval antrenman; antrenman şiddeti dağılımı; ilerleme ve izleme. | Anlatım, yoğunluk bölgesi hesaplama, antrenman modellerinin karşılaştırılması, örnek protokol tasarımı ve vaka analizi. | Kalp atım hızı, algılanan zorluk derecesi, aerobik ve anaerobik metabolizma kavramlarının gözden geçirilmesi. |
| 6 | İvmelenme ve maksimum hız; sprint mekaniği; kuvvet yönü ve kuvvet uygulama süresi; yön değiştirme ile reaktif çeviklik arasındaki fark; algılama ve karar verme; sprint hacmi, dinlenme aralıkları ve kalite kontrol ölçütleri. | Anlatım, sprint ve çeviklik videosu analizi, görev tasarımı, karşılaştırmalı örnekler, grup tartışması ve vaka analizi. | Temel biyomekanik, kuvvet-hız ilişkisi ve sprint tekniği kavramlarının gözden geçirilmesi. |
| 7 | Esneklik ve mobilite kavramlarının ayrımı; eklem hareket açıklığını etkileyen faktörler; statik, dinamik ve PNF germe; germenin akut ve kronik etkileri; süre, şiddet ve sıklık; aktif kontrol ve sportif performansa transfer. | Anlatım, görsel gösterim, yöntem karşılaştırması, hareket açıklığı değerlendirme örnekleri, program tasarımı ve vaka analizi. | Eklem yapıları, hareket düzlemleri ve normal eklem hareket açıklığı kavramlarının gözden geçirilmesi. |
| 8 | Mekanik güç ve kuvvet-hız ilişkisi; gerilme-kısalma döngüsü; eksantrik, amortizasyon ve konsantrik evreler; pliometrik egzersizlerin sınıflandırılması; iniş mekaniği; temas sayısı, yoğunluk, toparlanma ve ilerleme ölçütleri. | Anlatım, hareket videosu analizi, temas sayısı hesaplama, egzersiz regresyonu ve progresyonu oluşturma, vaka analizi. | Kuvvet-hız ilişkisi, mekanik güç ve temel sıçrama-iniş mekaniğinin gözden geçirilmesi. |
| 9 | İç ve dış antrenman yükü; seans RPE yöntemi; performans ve hazır bulunuşluk göstergeleri; yorgunluk ve toparlanma; işlevsel ve işlevsel olmayan aşırı yüklenme; aşırı antrenman sendromu; toparlanma stratejileri ve tek ölçüte dayalı kararların sınırlılıkları. | Anlatım, seans RPE hesaplaması, örnek sporcu verilerinin yorumlanması, izleme tablosu oluşturma, grup tartışması ve vaka analizi. | Son üç güne ait uyku süresi, algılanan yorgunluk ve fiziksel aktivite bilgilerinin örnek olarak kaydedilmesi. |
| 10 | Yıllık plan, makrodöngü, mezodöngü, mikrodöngü ve antrenman seansı; doğrusal, dalgalı, ters doğrusal ve blok periyotlama; yarışma takviminin analizi; yük azaltma, zirve performans ve planın izleme verileriyle güncellenmesi. | Anlatım, periyotlama modellerini karşılaştırma, yarışma takvimi çalışması, 12 haftalık plan tasarımı, akran değerlendirmesi ve vaka analizi. | Seçilen bir spor dalına ait yarışma takvimi ve örnek sporcu profilinin hazırlanması. |
| 11 | Test seçimi ve karar ilişkisi; geçerlik, güvenirlik, duyarlılık ve uygulanabilirlik; test standardizasyonu ve test bataryası sırası; kuvvet, güç, hız, çeviklik ve dayanıklılık testleri; ölçüm hatası, değişim yüzdesi ve sonuçların yorumlanması. | Anlatım, test protokolü hazırlama, yüzde değişim ve varyasyon katsayısı hesaplama, örnek sonuçların yorumlanması ve vaka analizi. | Aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde değişim ve varyasyon katsayısı kavramlarının gözden geçirilmesi; hesap makinesi getirilmesi. |
| 12 | İçsel ve dışsal motivasyon; özerk ve kontrollü motivasyon; sonuç, performans ve süreç hedefleri; imgeleme, içsel konuşma, nefes düzenleme ve performans rutinleri; stres ve zihinsel dayanıklılık; antrenörün ruh sağlığı desteğindeki rolü ve mesleki sınırları. | Anlatım, rol oynama, hedef cümlesi oluşturma, iletişim senaryosu, küçük grup tartışması, etik değerlendirme ve vaka analizi. | Sporcu–antrenör iletişimi hakkında kısa bir gözlem örneği hazırlanması ve sporcu ruh sağlığı destek ilkelerinin okunması. |
| 13 | Enerji gereksinimi ve enerji kullanılabilirliği; REDs; antrenman yüküne göre karbonhidrat planlaması; günlük protein alımı ve öğünlere dağılımı; hidrasyon, terleme hızı ve sodyum kaybı; takviyelerin etkililiği, güvenliği ve doping riski. | Anlatım, terleme hızı hesaplama, örnek beslenme planı inceleme, ürün etiketi değerlendirme, risk analizi ve vaka tartışması. | Bir günlük örnek beslenme ve sıvı tüketim kaydının hazırlanması; temel antidoping ilkelerinin gözden geçirilmesi. |
| 14 | Antrenman karar döngüsünün bütünleştirilmesi; gereksinim analizi, ölçüm, programlama, izleme ve değerlendirme ilişkisi; fiziksel kapasite ile antrenman dozunun eşleştirilmesi; sekiz haftalık program tasarımı; bilimsel kanıtlarla program savunusu ve bütünleşik vaka çözümü. | Genel tekrar, bütünleşik vaka çalışması, soru-cevap ve dönem sonu bilgi kontrolü. |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Ders sunuları, haftalık vaka çalışma formları ve güncel hakemli makaleler; Haff ve Triplett, Essentials of Strength Training and Conditioning; Bompa ve Buzzichelli, Periodization: Theory and Methodology of Training; Currier ve ark. (2026), ACSM direnç antrenmanı bildirisi; Bourdon ve ark. (2017), antrenman yüklerinin izlenmesi uzlaşı bildirisi; Kellmann ve ark. (2018), toparlanma ve performans bildirisi; Mountjoy ve ark. (2023), IOC REDs uzlaşı bildirisi; Reardon ve ark. (2026), IOC sporcu ruh sağlığı uzlaşı bildirisi.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Anlatım, soru-cevap, yönlendirilmiş tartışma, probleme dayalı öğrenme, vaka analizi, uygulama örnekleri, veri yorumlama, bilimsel makale inceleme, küçük grup çalışmaları, haftalık biçimlendirici değerlendirme soruları ve dönem sonu bütünleşik antrenman programı tasarımı kullanılacaktır.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Bu ders kapsamında zorunlu staj uygulaması bulunmamaktadır.
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Quiz | 14 | 0 | 7 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Örnek Vaka İncelemesi | 14 | 1 | 14 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 8 | 8 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 12 | 12 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 99 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 3 | 5 | 5 | 2 | 2 | 3 | 3 | 1 |
| ÖÇ 2 | 4 | 4 | 5 | 5 | 3 | 4 | 3 | 4 | 1 |
| ÖÇ 3 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 3 |
| ÖÇ 6 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek