GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| EESB303 | Spor Beslenmesi ve Ergojenik Yardımcılar | Ders | 3 | 5 | 4.00 | 2.00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu ders, sporcuların fiziksel performanslarını artırmak amacıyla doğru beslenme alışkanlıkları ve ergojenik yardımcılar hakkında bilgi verir. Öğrenciler, beslenme stratejileri, besin maddeleri ve ergojenik yardımcıların nasıl kullanılması gerektiği konusunda derinlemesine bilgi sahibi olacaklar.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Dr. Öğretim Üyesi Eda BAYTAŞ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Sporcuların enerji ve besin öğesi gereksinimlerini belirleyerek uygun beslenme planı oluşturur. |
| 2 | Performansı artırmaya yönelik ergojenik yardımcıları sınıflandırır ve etkilerini bilimsel temellere dayandırarak açıklar. |
| 3 | Farklı spor dallarına ve antrenman düzeylerine göre bireyselleştirilmiş beslenme stratejileri geliştirir. |
| 4 | Sporcu sağlığını riske atmadan supplement (takviye) kullanımına yönelik doğru kararlar verir. |
| 5 | Beslenme ve ergojenik destek uygulamalarını etik, yasal ve bilimsel çerçevede değerlendirir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Egzersiz ve Sporda Beslenme Giriş Besinler ve Sindirim Sistemi Makrobesin Öğelerinin Sindirimi -Karbonhidratlar-Yağlar-Proteinler Mikrobesin Öğelerinin Sindirimi - Vitaminler ve Mineraller ve Su Enerji Metabolizması Egzersiz Öncesi ve Sonrası Beslenme Egzersiz ve Sporda Enerji Dengesi Karbonhidrat Metabolizması ve Gereksinimleri Yağ Metabolizması ve Gereksinimleri Protein Metabolizması ve Gereksinimleri Ergojenik Destekler Hidrasyon
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|
| 1 | Egzersiz ve Sporda Beslenme Giriş | Sunum (PowerPoint) Tartışma Soru-cevap | Genel beslenme bilgisi, temel biyokimya bilgisi. |
| 2 | Sporcuların Enerji İhtiyaçları Fiziksel aktiviteye bağlı enerji harcaması. Sporcuların beslenme gereksinimleri (yeterli enerji alımı). Karbonhidrat, yağ ve protein tüketiminin rolü. | Sunum Öğrenciyle grup çalışması | Günlük enerji harcama hesaplama ve temel makro besinler bilgisi. |
| 3 | Karbonhidratlar ve Performans Karbonhidratların sporculardaki rolü. Performans öncesi, sırası ve sonrası karbonhidrat tüketimi. Karbonhidratların depolanması ve kullanımı. | Uygulamalı örnekler Tartışma | Karbonhidrat metabolizması hakkında bilgi |
| 4 | Protein ve Sporcular Proteinlerin sporcular için önemi. Kas gelişimi ve onarımı. Sporcuya özel protein alımı. | Sunum Case study çalışması | Protein biyokimyası ve kas gelişimi hakkında bilgi. |
| 5 | Yağlar ve Sporcular Konular: Yağların sporcular için fonksiyonları. Doymuş ve doymamış yağlar arasındaki farklar. Yağların enerji üretimi ve performans üzerindeki etkileri. | Sunum Grup tartışması | Yağ asitleri ve lipid metabolizması bilgisi. |
| 6 | Vitaminler ve Mineraller Konular: Vitamin ve minerallerin sporculardaki rolü. Performans üzerindeki etkileri. Sporcu diyetlerinde sık karşılaşılan vitamin ve mineral eksiklikleri. | Sunum, soru cevap, beyin fırtınası | Vitamin ve mineral biyokimyası hakkında temel bilgi. |
| 7 | Sıvı Tüketimi ve Hidratasyon Konular: Sporcu sıvı gereksinimleri. Dehidrasyonun etkileri. Sıvı tüketimi ve elektrolit dengesi. | Uygulama çalışması (su kaybı ve sıvı alımı hesaplamaları) sunum | Vücut su dengesinin temelleri. |
| 8 | Vize Sınavı | Açık uçlu/test | |
| 9 | Ergojenik Yardımcılar – Genel Tanıtım Konular: Ergojenik yardımcıların tanımı ve sınıflandırılması. Yasal ve etik boyutları. Besin takviyeleri ile ilaçlar arasındaki farklar. | Sunum Grup tartışması | Ergogenik destek ürünleri hakkında araştırma ödevi |
| 10 | Karbonhidrat Yüklemesi ve Performans Konular: Karbonhidrat yüklemesinin amacı ve kullanımı. Yükleme yöntemleri ve zamanlaması. Karbonhidrat yüklemesinin spor performansına etkileri. | Sunum Case study analizi | Karbonhidrat metabolizması ve enerji üretimi. |
| 11 | Protein Takviyeleri ve Kas Yapımı Konular: Protein tozları ve diğer takviyelerin kas gelişimi üzerindeki etkisi. Sporcular için en uygun protein türleri. Protein alımının zamanlaması ve miktarı. | Sunum İnteraktif tartışma | Protein biyokimyası ve kas yapımı. |
| 12 | Kafein ve Performans Konular: Kafeinin performans üzerindeki etkileri. Kafein takviyeleri ve kullanım şekilleri. Yasal sınırlar ve sağlık etkileri. | Sunum Grup tartışması Yapılan araştırmalar üzerinden tartışma | Kafein metabolizması ve etkileri makale incelemeleri ödevi |
| 13 | Beta-Alanin ve Laktat Eşik Konular: Beta-alanin takviyeleri. Laktat eşiği ve performans ilişkisi. Beta-alaninin etkileri ve kullanım önerileri. | Sunum Case study çalışması | Laktat eşiği ve antrenman adaptasyonları. |
| 14 | Beslenme ve Psikolojik Performans Konular: Beslenme ve mental performans ilişkisi. Psiko-fizyolojik faktörler ve besinlerin etkisi. Anksiyete ve stresle başa çıkma beslenme stratejileri. | Seminer Grup çalışması | Psikoloji ve spor beslenmesi ilişkisi. |
| 15 | Final Sınavı | Çoktan seçmeli | Konu tekrarı |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Sports Nutrition" - Edited by Judy A. Driskell, Ira Wolinsky (2019) Nutrition for Sport and Exercise" - Marie Dunford, J. Andrew Doyle (2022) Practical Sports Nutrition" - Louise Burke (2007)
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Spor beslenmesi ve ergojenik yardımcılar konularında araştırma ödevleri Seçilen bir spor dalı için beslenme programı hazırlama projesi Vaka analizleri üzerinden etik ve yasal sorunların değerlendirilmesi Spor beslenmesi ve ergojenik yardımcılar konularında grup sunumları Örnek menü ve beslenme programlarının hazırlanması Grup tartışmaları ile fikir alışverişi ve problem çözme Ders konularının interaktif sunum ve tartışmalar yoluyla işlenmesi Güncel makale ve vaka çalışmalarının incelenmesi Soru-cevap oturumları ile kavramların pekiştirilmesi Sporcu beslenmesi değerlendirme ve planlama uygulamaları Besin takviyeleri ve ergojenik yardımcıların incelenmesi Vaka analizleri üzerinden etik ve yasal sorunların tartışılması
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Derse Katılım | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 80 |
| Rapor Hazırlama | 1 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Rapor Hazırlama | 2 | 10 | 20 |
| Rapor Sunma | 2 | 5 | 10 |
| Proje Hazırlama | 2 | 10 | 20 |
| Proje Sunma | 2 | 5 | 10 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 15 | 15 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 15 | 15 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 94 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 2 |
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 3 | 3 | 4 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek