GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| EYON413 | Bilişim Etiği | Ders | 4 | 7 | 5.00 | 3.00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bilişim etiği dersi, teknolojinin hızla geliştiği günümüzde, bireylerin ve toplumların karşılaştığı etik sorunlar ve sorumluluklar konusunda farkındalık kazandırmayı hedefler. Bu dersin temel amacı, bilişim teknolojilerinin kullanımında etik prensiplere uygun davranışları teşvik etmek ve bireylerin bu alanda karşılaşabilecekleri etik ikilemlerle başa çıkabilme becerilerini geliştirmektir.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Polathan KÜSBECİ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Bilişim teknolojilerinin genel tanıtımı yapılır ve bilişim etiği kavramının önemi vurgulanır. Bilişim etiğinin temel prensipleri, kişisel veri güvenliği, dijital haklar ve sorumluluklar gibi etik konular ele alınır. |
| 2 | Bilişim etiğiyle ilgili temel felsefi yaklaşımlar ve teoriler ele alınır. Deontolojik etik (görev temelli), teleolojik etik (sonuç odaklı), faydacılık, erdem etiği ve sözleşmecilik gibi etik teoriler tanıtılır. |
| 3 | Dijital ortamlarda kişisel verilerin gizliliği ve korunması konuları ele alınır. Kişisel veri nedir, nasıl toplanır, işlenir ve saklanır gibi temel sorular yanıtlanır. Ayrıca, veri güvenliğini tehdit eden unsurlar (siber saldırılar, kötü amaçlı yazılımlar, yetkisiz erişim vb.) ve bu tehditlere karşı alınabilecek önlemler tartışılır. |
| 4 | Bilgi güvenliği kavramı ve dijital ortamlarda karşılaşılan saldırganlık türleri ele alınır. Bilgi güvenliğinin temel ilkeleri olan gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik (CIA üçgeni) tanıtılır. Siber saldırı türleri (phishing, malware, DDoS, sosyal mühendislik vb.) ve bu saldırıların bireyler ve kurumlar üzerindeki etkileri tartışılır. Ayrıca, etik dışı bilişim davranışları, hacker türleri (white hat, black hat, grey hat) ve siber etik konularına değinilir. |
| 5 | Dijital dünyada fikri mülkiyet hakları ve dijital içerik kullanımı konuları ele alınır. Telif hakkı, patent, ticari marka ve tasarım hakkı gibi fikri mülkiyet türleri açıklanır |
| 6 | Bilgi ve teknolojiye erişimde adalet kavramı ele alınır. Dijital uçurum (digital divide), yani bireyler ve toplumlar arasındaki teknolojiye erişim farkları tartışılır. Eğitim, gelir düzeyi, coğrafi konum ve altyapı gibi etkenlerin dijital erişim üzerindeki etkisi analiz edilir. Ayrıca, dijital eşitlik ve kapsayıcılık ilkesinin sosyal adaletle ilişkisi vurgulanır. |
| 7 | İnternet ortamında etik kurallar ve bireylerin çevrimiçi davranışları incelenir. Saygılı iletişim, dijital nezaket (netiket), siber zorbalık, çevrimiçi taciz ve nefret söylemi gibi konular ele alınır. Anonimlik, sorumluluk ve dijital kimlik kavramları tartışılır. |
| 8 | Ara sınav haftası |
| 9 | Sosyal medya kullanımında etik ilkelere odaklanılır. Paylaşım sorumluluğu, doğruluk, mahremiyetin korunması, dijital itibar yönetimi ve kişisel verilerin güvenliği gibi konular ele alınır. Yanıltıcı içerik üretimi, dezenformasyon, siber zorbalık ve linç kültürü gibi etik dışı davranışların bireysel ve toplumsal etkileri tartışılır. |
| 10 | Yapay zeka (YZ) ve robotik teknolojilerin etik boyutları ele alınır. Karar veren sistemlerin tarafsızlığı, veri önyargısı, mahremiyet, şeffaflık ve sorumluluk gibi temel etik konular tartışılır. Otonom sistemlerin insan yaşamına etkileri, etik sınırlar ve insan-makine etkileşimindeki sorumluluk paylaşımı değerlendirilir. |
| 11 | Büyük veri (big data) kavramı ve bunun etik yönleri ele alınır. Büyük verinin toplanması, işlenmesi ve analiz edilmesi süreçlerinde karşılaşılan gizlilik, rıza, şeffaflık ve veri güvenliği sorunları tartışılır. |
| 12 | Sağlık bilişimi alanında karşılaşılan etik sorunlar incelenir. Elektronik sağlık kayıtları, hasta mahremiyeti, veri güvenliği ve bilgilendirilmiş onam konuları ele alınır. |
| 13 | Bilişim etiğinin iş dünyasındaki önemi ve yasal boyutları ele alınır. Kurumsal sosyal sorumluluk, etik iş uygulamaları ve dijital ortamdaki profesyonel davranış standartları tartışılır. Ayrıca, bilişim hukukunun temel kavramları, siber suçlar, fikri mülkiyet hakları ve veri koruma mevzuatları (KVKK, GDPR vb.) incelenir. İş dünyasında bilişim etiği ile yasal düzenlemelerin nasıl uyumlu hale getirileceği ve etik ihlallerin hukuki sonuçları üzerinde durulur. |
| 14 | Final sınavına hazırlık. Tüm dönemin tekrarı. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Bu dersi alacak öğrencilerin temel bilgisayar okuryazarlığına sahip olmaları gerekmektedir.
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Bilişim Etiği dersinde bilgi edinmesi ve anlayış kazanması beklenmektedir. Bu kapsamda dersler teorik ve uygulamalı olarak işlenerek, ilgili içeriğe ilişkin sunum yapılmaktadır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Bilişim Etiğinin Temelleri. | ||
| 2 | Bilişim Etiği Teorileri. | ||
| 3 | Gizlilik ve Veri Güvenliği. | ||
| 4 | Bilgi Güvenliği ve Saldırganlık. | ||
| 5 | Fikri Mülkiyet ve Dijital İçerik. | ||
| 6 | Dijital Erişim ve Adalet. | ||
| 7 | İnternet Etiği ve Online Davranışlar. | ||
| 8 | Ara sınav haftası | ||
| 9 | Sosyal Medya Etiği. | ||
| 10 | Yapay Zeka ve Robotik Etiği. | ||
| 11 | Büyük Veri ve Etik. | ||
| 12 | Sağlık Bilişimi ve Etik Sorunlar. | ||
| 13 | Bilişim Etiği ve İş Dünyası, Hukuk ve Bilişim Etiği. | ||
| 14 | Final sınavına hazırlık. Tüm dönemin tekrarı. |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Derste takip edilecek temel kaynak, H. Ferhan Odabaşı, Şenay Ozan Leymun’un 2019 yılı basımı (1. Baskı) “Bilişim Etiği ve Güvenliği” isimli kitabıdır.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 1 | 14 |
| Tartışma | 14 | 3 | 42 |
| Soru-Yanıt | 1 | 1 | 1 |
| Bireysel Çalışma | 1 | 1 | 1 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 7 | 2 | 14 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ev Ödevi | 12 | 2 | 24 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 126 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 3 | |||||||||||||
| ÖÇ 2 | 2 | 2 | |||||||||||||
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 4 | 4 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 5 | 4 | 5 | |||||||||||||
| ÖÇ 6 | 2 | 3 | |||||||||||||
| ÖÇ 7 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 8 | |||||||||||||||
| ÖÇ 9 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 10 | 3 | 2 | |||||||||||||
| ÖÇ 11 | 2 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 12 | 1 | 3 | |||||||||||||
| ÖÇ 13 | 2 | 2 | |||||||||||||
| ÖÇ 14 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek