GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Kredi
ESOS337 Toplumsal Bellek Seçmeli Ders Grubu 3 5 6.00 3.00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin temel amacı, toplumsal belleğin bireysel ve kolektif düzeyde nasıl inşa edildiğini, yeniden üretildiğini ve dönüştürüldüğünü sosyolojik bir perspektifle analiz etmektir. Öğrencilerin, toplumsal hafıza kavramı etrafında gelişen teorik yaklaşımları, tarihsel anlatılarla ilişkisini ve belleğin mekân, kimlik, travma ve kültürel miras gibi temalarla etkileşimini eleştirel bir şekilde değerlendirmeleri hedeflenmektedir.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Şerafettin Sevgili

Öğrenme Çıktıları

1 Toplumsal bellek kavramını ve bu kavram etrafında gelişen temel kuramsal yaklaşımları açıklayabilir. (Örn: Halbwachs, Assmann, Nora gibi kuramcıların görüşlerini tanımlar.)
2 Toplumsal belleğin bireysel hafızayla olan ilişkisini, tarihsel ve kültürel bağlamda değerlendirebilir. (Örn: Belleğin bireysel/kollektif düzeyde nasıl şekillendiğini analiz eder.)
3 Resmî ve gayriresmî bellek üretim mekanizmalarını sosyolojik bir bakış açısıyla çözümleyebilir. (Örn: Anıtlar, müzeler, ritüeller, medya gibi araçlarla belleğin inşasını tartışır.)
4 Kentsel mekânlar ve hafıza arasındaki ilişkiyi, dönüşüm süreçleri ve bellek mekânları bağlamında tartışabilir. (Örn: Mekânsal hafıza, yer kimliği ve unutma/hatırlama pratiklerini yorumlar.)
5 Türkiye bağlamında yaşanmış kolektif travmaların toplumsal bellekteki yansımalarını eleştirel bir şekilde analiz edebilir. (Örn: 12 Eylül Darbesi, zorunlu göçler, toplumsal kırılmalar gibi örnekleri inceleyerek çözümleme yapar.)

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Ders kapsamında görsel-işitsel materyallerle (belgeseller, dijital arşivler, sergi gezileri vb.) desteklenen interaktif tartışmalar yürütülecektir. Öğrencilerden kısa analiz yazıları ve dönem sonunda proje sunumu beklenmektedir.

Dersin İçeriği

Toplumsal bellek kavramının tanımı ve tarihsel gelişimi; Maurice Halbwachs ve kolektif bellek kuramı; hafıza ve tarih ilişkisi; resmi ve gayriresmî bellek; anma pratikleri ve anıtlar; mekânsal hafıza ve kentsel dönüşüm; kimlik ve bellek ilişkisi; kültürel travmalar ve unutma süreçleri; müzeler, arşivler ve bellek mekanları; medya ve dijital bellek; Türkiye'den örnekler üzerinden bellek siyaseti.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik [OgretimYontemVeTeknikleri] [OnHazirlik]
1 Toplumsal bellek nedir? Hafıza, hatırlama, unutma, tarih ve anlatı kavramları tanıtılır. Dersin amacı, kapsamı ve yöntemleri açıklanır.
2 Kolektif bellek kuramı, sosyal çerçeve kavramı ve bireysel/bellek ayrımı ele alınır. Halbwachs’ın katkıları tartışılır.
3 Jan ve Aleida Assmann’ın kültürel bellek ve iletişimsel bellek ayrımı ele alınır. Yazılı kültür, ritüel, mit ve hafıza ilişkisi irdelenir.
4 Hafızanın tarihle karşılaştırılması, Pierre Nora'nın "Les Lieux de Mémoire" yaklaşımı ve tarihsel anlatıların gücü ele alınır.
5 Devlet eliyle inşa edilen bellek, müfredatlar, anıtlar, müzeler ve törenler üzerinden resmî hafıza analiz edilir.
6 Bastırılmış, unutulmuş veya kenarda bırakılmış anlatılar; kolektif travmaların anlatılamazlığı, sözlü tarih yöntemine giriş.
7 Holokost, 12 Eylül Darbesi, zorunlu göçler gibi örnekler üzerinden travmatik hafıza ve kültürel aktarım süreçleri ele alınır.
8 İlk yedi haftanın genel değerlendirmesi. Yazılı sınav veya kısa yanıtlı değerlendirme.
9 Kentsel dönüşüm, bellek mekânları, hafıza haritaları ve kent sosyolojisi perspektifinden bellek analizi.
10 Belleğin dijital ortamlarda temsili, sosyal medyada anma pratikleri, dijital arşivler ve algoritmik unutma kavramları.
11 Etnik, ulusal, sınıfsal ve cinsiyet kimliklerinin bellekle inşası. Aidiyet ve hatırlama süreçlerinin politik doğası.
12 Sinema, edebiyat, tiyatro ve görsel sanatlarda toplumsal bellek temsilleri üzerine çözümlemeler.
13 Ders boyunca işlenen kuram ve kavramların Türkiye örneklerinde uygulamalı olarak tartışılması (ör. Dersim, 6-7 Eylül, Madımak).
14 Öğrencilerin hazırladığı analiz projelerinin sunumu ve genel değerlendirme. Bellekle ilgili güncel meseleler üzerine tartışma.

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Halbwachs, Maurice (1992). On Collective Memory. University of Chicago Press. Nora, Pierre (1989). "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire", Representations, No. 26. Erll, Astrid (2011). Memory in Culture. Palgrave Macmillan. Assmann, Jan (2011). Cultural Memory and Early Civilization: Writing, Remembrance, and Political Imagination. Cambridge University Press. Olick, Jeffrey K. (2007). The Politics of Regret: On Collective Memory and Historical Responsibility. Routledge. Törenli, Nüket (Ed.) (2014). Toplumsal Bellek. Ankara: Dipnot Yayınları. Türkiye özelinde bellek çalışmaları için çeşitli makaleler ve vaka analizleri derste ayrıca paylaşılacaktır.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Bu ders kapsamında staj uygulaması bulunmamaktadır.

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Toplam İş Yükü (saat) 0

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11
ÖÇ 1
ÖÇ 2
ÖÇ 3
ÖÇ 4
ÖÇ 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek