GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Kredi
EESB304 Spor Biyokimyası Ders 3 6 5.00 2.00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Spor biyokimyası dersinin amacı, öğrencilere spor ve egzersiz sırasında biyokimyasal süreçleri anlamalarını sağlamak, performans artırma yöntemlerini öğretmek ve sporcuların beslenme ihtiyaçlarını değerlendirmektir. Ayrıca, öğrencilere spor biyokimyası ile ilgili temel kavramları kazandırarak, spor bilimleri alanında kariyer yapmalarına yardımcı olmaktır.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Dr. Öğretim Üyesi Eda Baytaş

Öğrenme Çıktıları

1 Öğrenciler, spor sırasında enerji üretiminde rol oynayan biyokimyasal süreçleri (ATP-PC sistemi, glikoliz, oksidatif fosforilasyon) ve bu sistemlerin farklı egzersiz türlerine uyumunu kavrayabilir.
2 Öğrenciler, egzersiz ve antrenman sürecinde vücudun metabolik adaptasyonlarını (örneğin, kas glikojen depoları, yağ oksidasyonu) analiz edebilir ve bu süreçlerin performans üzerindeki etkilerini açıklayabilir.
3 Öğrenciler, laktat üretimi, birikimi ve temizlenmesi süreçlerini öğrenerek yorgunluk mekanizmalarını ve performans üzerindeki biyokimyasal etkilerini değerlendirebilir.
4 Öğrenciler, karbonhidrat, protein ve yağların biyokimyasal yollarını ve spor performansındaki önemini açıklayabilir, ayrıca mikro besinlerin (vitaminler ve mineraller) metabolik süreçlerdeki rollerini değerlendirebilir.
5 Öğrenciler, sporcular tarafından kullanılan ergojenik yardımcıların biyokimyasal süreçler üzerindeki etkilerini ve potansiyel sağlık risklerini analiz edebilir.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Giriş ve Temel Kavramlar Spor biyokimyasının tanımı Temel biyokimyasal terimler Enerji Metabolizması Ana enerji sistemleri (aerobik ve anaerobik) ATP üretimi ve kullanımı Besin Öğeleri ve Performans Karbonhidratlar, proteinler ve yağlar Sporcu beslenmesi ve takviyeleri Hormonlar ve Spor Spor sırasında hormonların rolü Anabolik ve katabolik süreçler Kas Biyokimyası Kas dokusunun yapısı ve işlevi Kas kasılması ve biyokimyasal süreçler Sıvı ve Elektrolit Dengesi Hidratasyonun önemi Elektrolitlerin rolü ve dengesi Spor Yaralanmaları ve İyileşme Yaralanma türleri ve biyokimyasal yanıtlar İyileşme süreçleri ve beslenme Uygulamalar ve Araştırmalar Güncel araştırmalar ve uygulamalar Spor biyokimyası ile ilgili vaka çalışmaları

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama [OgretimYontemVeTeknikleri] [OnHazirlik]
1 Spor biyokimyasının tanımı ve önemi Hücresel biyokimya: Temel kavramlar Spor biyokimyasının egzersiz performansı ile ilişkisi Tartışma: Spor biyokimyasının günlük hayattaki yeri Grup tartışması: Spor biyokimyasının günlük hayattaki yeri Sunum, tartışma
2 ATP’nin yapısı ve işlevi Anaerobik ve aerobik enerji sistemleri Enerji sistemlerinin spor performansına etkisi üzerine çalışma Sunum, soru-cevap ATP ve enerji sistemleri hakkında makaleler okumak
3 Karbonhidratların enerji üretimindeki rolü Glikojen depoları ve egzersiz performansı Karbonhidrat tüketiminin etkileri üzerine vaka çalışması Sunum, grup çalışması Karbonhidrat metabolizması ile ilgili güncel araştırmaları incelemek
4 Yağların enerji üretimindeki önemi Lipoliz ve beta-oksidasyon süreçleri Yağ metabolizmasının dayanıklılık sporlarındaki rolü üzerine tartışma Sunum, tartışma Yağ metabolizması ile ilgili literatürü incelemek
5 Proteinlerin enerji kaynağı olarak kullanımı Amino asit metabolizması ve kas yıkımı Protein kaynakları ve sporcu beslenmesi üzerine çalışma Sunum, soru-cevap Protein metabolizması ile ilgili makaleler okumak
6 Laktik asit oluşumu ve birikimi Laktik asidin enerji üretimindeki rolü Laktik asit ve performans ilişkisi üzerine vaka çalışması Sunum, grup tartışması Laktik asit metabolizması ile ilgili literatürü gözden geçirmek
7 Vitaminlerin enerji metabolizmasındaki işlevleri Minerallerin kas kasılması ve sinir iletimindeki rolü Sporcu vitamin ve mineral ihtiyacı üzerine tartışma Sunum, grup çalışması Vitaminler ve mineraller hakkında güncel araştırmaları incelemek
8 Arasınav - - 8. haftaya kadar olan konu tekrarının yapılması
9 Serbest radikallerin oluşumu ve etkileri Antioksidanların egzersiz performansındaki rolü Antioksidan kaynakları ve etkileri üzerine çalışma Sunum, laboratuvar çalışması Antioksidanlar hakkında literatürü incelemek
10 Hormonlar ve Egzersiz Egzersiz sırasında salgılanan hormonlar Hormonların enerji metabolizmasına etkisi Hormonlar ve performans ilişkisi üzerine vaka çalışması Sunum, grup tartışması Hormon metabolizması ile ilgili güncel araştırmaları incelemek
11 Egzersiz sırasında sıvı kaybı ve dehidrasyon Elektrolitlerin kas kasılması ve sinir iletimindeki rolü Sıvı dengesi ve performans üzerine tartışma Sunum, grup çalışması Sıvı-elektrolit dengesi ile ilgili literatürü gözden geçirmek
12 Egzersiz ve Asit-Baz Dengesi Egzersiz sırasında pH değişiklikleri Tamponlama sistemleri Asit-baz dengesinin yönetimi üzerine çalışma Sunum, laboratuvar çalışması Asit-baz dengesi ile ilgili güncel araştırmaları incelemek
13 Egzersiz sırasında oksijen tüketimi ve serbest radikaller Serbest radikallerin kas hasarına etkisi Serbest radikaller ve sporcu sağlığı üzerine tartışma Sunum, grup tartışması Serbest radikaller hakkında literatürü incelemek
14 Egzersiz öncesi, sırası ve sonrası beslenme stratejileri Makro ve mikro besin öğelerinin metabolizmadaki rolü Sporcu beslenmesi planlaması üzerine çalışma Sunum, grup çalışması Sporcu beslenmesi ile ilgili güncel araştırmaları incelemek
15 Final Sınavı

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Ders Kitabı: Vassilis Mougios. Exercise Biochemistry, Human Kinetics, USA, 2006. Yardımcı Kitaplar: Ron Maughan, Michael Gleeson: The Biochemical Basis of Sports Performance. Oxford University Press, Oxford, UK, 2004. Pamela C. Champe, Richard A. Harvey: Biochemistry (Lippincott’s Ilustrated Reviews). Çev. Asuman Tokullugil, Melahat Dirican, Engin Ulukaya: Biyokimya. Nobel Tıp Kitabevleri Ltd.Şti, İstanbul, 1997 (2.Baskı).Toivo Jurimae, Neil Armstrong, Jaak Jurimae: Children and Exercise XXIV. Taylor & Francis Group, USA, 2009. Jack H. Wilmore, David L.Costill. Physiology of Sport and Exercise. Human Kinetics, USA, 1994.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 80
Derse Katılım 1 10
Soru-Yanıt 1 10
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 2 2
Final Sınavı 1 2 2
Laboratuvar 4 5 20
Tartışma 1 10 10
Takım/Grup Çalışması 2 10 20
Rapor Hazırlama 2 10 20
Rapor Sunma 2 5 10
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 15 15
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 15 15
Toplam İş Yükü (saat) 114

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

ÖÇ 1
ÖÇ 2
ÖÇ 3
ÖÇ 4
ÖÇ 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek