GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Kredi
ESOS337 Toplumsal Bellek Seçmeli Ders Grubu 3 5 5.00 3.00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin temel amacı, toplumsal belleğin bireysel ve kolektif düzeylerde nasıl inşa edildiğini, yeniden üretildiğini ve dönüştürüldüğünü sosyolojik bir perspektifle analiz etmektir. Derste, öğrencilerin toplumsal bellek kavramı etrafında gelişen teorik yaklaşımları, bu yaklaşımların tarihsel anlatılarla ilişkisini ve belleğin mekân, kimlik, travma ve kültürel miras gibi temalarla etkileşimini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeleri hedeflenmektedir.

Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri

Öğrenme Çıktıları

1 Öğrenciler, toplumsal bellek, kolektif bellek ve kültürel bellek kavramlarını kuramsal çerçeveleriyle birlikte açıklayabilir ve aralarındaki farkları ayırt edebilir.
2 Öğrenciler bellek ile tarih, kimlik, ideoloji ve iktidar ilişkileri arasındaki bağlantıları temel sosyolojik kuramlar ışığında analiz edebilir.
3 Öğrenciler, travma, şiddet, kayıp ve inkâr süreçlerinin toplumsal bellekteki yansımalarını; mekân, anıtlar, müzeler ve kültürel miras alanları üzerinden çözümleyebilir.
4 Öğrenciler, resmî tarih anlatıları ile karşı-hafıza pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilir ve aralarındaki gerilimleri somut örnekler üzerinden tartışabilir.
5 Öğrenciler medya, dijital platformlar ve popüler kültürün bellek siyasetindeki rolünü güncel toplumsal ve siyasal tartışmalarla ilişkilendirerek yorumlayabilir.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

None

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Bu derste, toplumsal bellek kuramsal çerçeveler ve somut örnekler üzerinden ele alınacaktır. Ders kapsamında öncelikle bellek, toplumsal bellek, kolektif bellek ve kültürel bellek kavramları tarihsel ve kuramsal bağlamlarıyla incelenecek; bireysel bellek ile kolektif bellek arasındaki ilişkiler tartışılacaktır. Ardından bellek ile tarih, anlatı, kimlik ve ideoloji arasındaki bağlar; resmi tarih ile alternatif/karşı-hafıza pratikleri arasındaki gerilimler ele alınacaktır. Travma, şiddet, kayıp ve yok sayma gibi süreçlerin toplumsal bellekteki izdüşümleri; mekân, anıtlar, müzeler, anma törenleri ve kültürel miras alanları üzerinden tartışılacaktır. Son olarak medya, dijital platformlar ve popüler kültürün bellek siyasetindeki rolü; güncel toplumsal ve siyasal tartışmalarla bağlantılı örnekler üzerinden analiz edilecektir.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik [OgretimYontemVeTeknikleri] [OnHazirlik]
1 Derse giriş: bellek, toplumsal bellek, kolektif bellek ve kültürel bellek kavramlarına genel bakış. Belleğin gündelik hayat, kimlik ve toplumsal ilişkilerle bağlantısının tartışılması.
2 Klasik kuramsal temeller: Halbwachs ve kolektif bellek kavramı; Durkheimcı miras, bireysel bellek ve toplumsal çerçeveler. Belleğin sosyolojik olarak düşünülmesinin tarihsel arka planı.
3 Kültürel bellek ve iletişim: Kültürel bellek, medyalar, taşıyıcılar ve temsil biçimleri. Yazı, ritüel, performans ve görsel kültürün bellek oluşumundaki rolleri.
4 Bellek, anlatı ve özne: Anlatı, hikâyeleştirme ve öznenin zaman algısı. Bireysel yaşam öyküleri ile kolektif anlatılar arasındaki etkileşim; hatırlama ve unutmanın anlatısal boyutları.
5 Bellek, tarih ve ideoloji: Resmî tarih anlatıları, ulusal mitler ve ideolojik çerçeveler. Resmî bellek, baskın anlatılar ve alternatif/karşı-hafıza pratikleri arasındaki gerilimlerin tartışılması.
6 Travma, şiddet ve tanıklık: Travmatik geçmişlerin aktarımı, tanıklık, suskunluk ve inkâr. Kuşaklararası aktarım, post-bellek ve toplumsal yaraların sembolik düzeyde nasıl işlendiğinin tartışılması.
7 Mekân, yer ve bellek: Lieux de mémoire (bellek mekânları), anıtlar, mezarlıklar, meydanlar ve kentsel hafıza. Mekânsal düzenlemeler ve mimarinin hatırlama/unutma pratikleriyle ilişkisi.
8 Vize
9 Miras, müzeler ve “karanlık miras”: Müzeler, anma mekânları, soykırım ve katliam alanları gibi karanlık miras örnekleri. Bellek, temsil, turizm ve ticarileşme ilişkilerinin tartışılması.
10 Ulus, aidiyet ve sınırlar: Ulus-inşa süreçlerinde bellek; kurucu mitler, kurbanlık ve kahramanlık anlatıları. Ulusal kimlik, dışlama, sınır çizme ve “öteki”nin hatırlanma/unutulma biçimleri.
11 Toplumsal cinsiyet, ırk ve kesişimsellik bağlamında bellek: Kadınların, etnik ve ırksal azınlıkların bellek deneyimleri.
12 Medya, dijital platformlar ve belleğin geleceği: Dijital arşivler, sosyal medya, çevrimiçi anma pratikleri. Unutma hakkı, arşivleme, veri bolluğu ve “aşırı hatırlama” tartışmaları.
13 Bellek siyaseti: Güncel toplumsal ve siyasal tartışmalardan seçilmiş örnekler (örneğin savaşlar, kitlesel şiddet, zorla yerinden edilme, toplumsal hareketler).
14 Genel değerlendirme ve tartışma: Ders boyunca ele alınan temel kavramların, kuramsal yaklaşımların ve vaka çalışmalarının birlikte gözden geçirilmesi

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Halbwachs, Maurice (1992). On Collective Memory. University of Chicago Press. Nora, Pierre (1989). "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire", Representations, No. 26. Erll, Astrid (2011). Memory in Culture. Palgrave Macmillan. Assmann, Jan (2011). Cultural Memory and Early Civilization: Writing, Remembrance, and Political Imagination. Cambridge University Press. Olick, Jeffrey K. (2007). The Politics of Regret: On Collective Memory and Historical Responsibility. Routledge. Törenli, Nüket (Ed.) (2014). Toplumsal Bellek. Ankara: Dipnot Yayınları.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Bütünleme Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 14 3 42
Makale Kritik Etme 1 5 5
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 30 30
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 40 40
Toplam İş Yükü (saat) 120

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

ÖÇ 1
ÖÇ 2
ÖÇ 3
ÖÇ 4
ÖÇ 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek