GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| OYET205-3 | Karbon Ayak İzi ve Çevresel Etki Değerlendirmesi | Ders | 2 | 3 | 4.00 | 2.00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Öğrencilere iklim değişikliği ve sera gazı mekanizmalarını kavratmak; binalarda gömülü ve operasyonel karbon ayak izini uluslararası standartlara (ISO 14067, GHG Protocol) göre hesaplama becerisi kazandırmak; inşaat ve altyapı projelerinde Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) mevzuatını, şantiye çevre yönetimini ve yeşil bina sertifikasyon süreçlerini teknik düzeyde uygulama yetkinliği kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Öğr. Gör. İrem Coşar
Öğrenme Çıktıları
| 1 | İklim değişikliği mekanizmasını, sera gazlarını ve Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) katsayılarını açıklayabilecektir. |
| 2 | Yapı malzemelerinin üretiminden kaynaklanan gömülü karbon ile bina işletme karbonunu ayırt edebilecektir. |
| 3 | GHG Protocol ve ISO 14067 standartlarına göre şantiye faaliyetlerini Kapsam 1, 2 ve 3 sınırlarında sınıflandırıp emisyon hesaplaması yapabilecektir. |
| 4 | Çevresel Ürün Beyanı (EPD) kataloglarını okuyarak yeşil bina projelerine uygun düşük karbonlu malzemeleri analiz edebilecektir. |
| 5 | Türkiye ÇED Yönetmeliği süreçlerini, izin mekanizmalarını ve Ek-1/Ek-2 proje ayrımını yorumlayabilecektir. |
| 6 | Şantiye sahasında toz, gürültü, atık su ve bitkisel toprak yönetimini kapsayan Çevre Yönetim Planı (ÇYP) denetim adımlarını yürütebilecektir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Dersin ön koşulu yoktur.
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
İklim değişikliği ve sera etkisi, IPCC AR6 verileri, GWP ve CO2e kavramları, ISO 14067 ve GHG Protocol (Kapsam 1-2-3), yapı malzemelerinde gömülü karbon, şantiyede ve bina işletmesinde emisyonlar, karbon ayak izi hesaplama yöntemleri ve sıcak nokta analizi, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ilkeleri, Türkiye ÇED mevzuatı ve listeleri (Ek-1, Ek-2), şantiye saha etkileri (toz, gürültü, su, toprak yönetimi), yaşam döngüsü analizi (LCA) ve Çevresel Ürün Beyanları (EPD), yeşil bina sertifikaları (LEED, YeS-TR) ve Şantiye Çevre Yönetim Planı (ÇYP).
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Döneme Giriş ve Tanıtım: Dersin amacı, kaynaklar, sınav sistemi ve sektörel beklentiler. | Yok | PowerPoint Sunumu ve Soru-Cevap | Ders izlencesinin ve kaynakların gözden geçirilmesi. |
| 2 | İklim Değişikliği ve Karbon Ayak İzi: Doğal ve güçlenmiş sera etkisi, IPCC AR6 verileri, sera gazları, GWP ve CO2e kavramları. | Sera gazı dönüşüm formülleri ve GWP katsayısı alıştırmaları. | Anlatım, Problem Çözme ve Sunum | 2. Hafta slayt ve ders notlarının incelenmesi. |
| 3 | Standartlar ve Emisyon Kapsamları: ISO 14067 standardı, yeşil aklama, GHG Protocol Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 sınırları. | Şantiye enerji ve lojistik tüketimlerinin kapsam eşleştirmesi. | Vaka Analizi ve PowerPoint Sunumu | ISO 14067 ve GHG Protocol özet dokümanlarının incelenmesi. |
| 4 | Yapı Malzemelerinde Gömülü Karbon: Çimento kalsinasyonu, hazır beton, çelik üretim rotaları (BOF vs EAF), alüminyum ve ahşap analizi. | Farklı beton sınıfları ve çelik menşeleri için gömülü karbon kıyası. | Örnek Olay İncelemesi ve Sunum | Yapı malzemeleri karbon emisyon tablolarının incelenmesi. |
| 5 | İnşaat Sahasında ve İşletmede Karbon: A5 şantiye iş makineleri, rölanti kayıpları, geçici enerji, B6 operasyonel karbon ve pasif tasarım. | Bir konutun 50 yıllık B6 operasyonel karbon projeksiyon hesabı. | Uygulamalı Hesaplama ve Sunum | Şantiye enerji tüketim modellerinin incelenmesi. |
| 6 | Karbon Ayak İzi Hesaplama ve Raporlama: Emisyon faktörleri, birincil/ikincil veri, sıcak nokta (hotspot) analizi ve ISO 14067 rapor iskeleti. | Örnek kaba yapı şantiyesinin aylık toplam karbon bilançosunun çıkarılması. | Uygulamalı Atölye Çalışması | Hesap makinesi getirilmesi, emisyon katsayı föylerinin incelenmesi. |
| 7 | Binalarda Karbon Azaltım Stratejileri ve Tekrar: Azaltım hiyerarşisi, malzeme optimizasyonu, net sıfır bina (NZEB) ve vize tekrarı. | Vize çalışma kitapçığı soru çözümleri ve deneme hesaplamaları. | Soru-Cevap ve Problem Çözme | Vize çalışma kağıdındaki 30 sorunun incelenmesi. |
| 8 | ARA SINAV (VİZE) | |||
| 9 | Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Nedir?: Önleyici çevre hukuku, ÇED ilkeleri, Leopold matrisi ve şantiye çevre baskıları. | Örnek inşaat faaliyeti için Leopold etki matrisi puanlama çalışması. | Vaka Analizi ve PowerPoint Sunumu | ÇED temel kavramlar kılavuzunun incelenmesi. |
| 10 | Türkiye’de ÇED Mevzuatı ve Süreçleri: ÇED Yönetmeliği, Ek-1 ve Ek-2 listeleri, ÇED Olumlu/Olumsuz ve ÇED Gerekli Değildir kararları. | İnşaat projelerinin kapasite eşiklerine göre Ek-1 / Ek-2 sınıflandırması. | Mevzuat İncelemesi ve Sunum | ÇED Yönetmeliği Ek listelerinin incelenmesi. |
| 11 | İnşaat Sahasında Çevresel Etkiler: Şantiye tozu (PM10), gürültü bariyerleri (70 dBA), bitkisel toprak koruma ve hafriyat yönetimi. | Şantiye tozutma ve gürültü önleme planı hazırlama uygulaması. | Saha Uygulamaları ve Sunum | Şantiye çevre izin sınır değerlerinin incelenmesi. |
| 12 | Yaşam Döngüsü Yaklaşımı ve EPD Okuma: EN 15804 yaşam döngüsü modülleri (A1-C4, D), Çevresel Ürün Beyanı (EPD) katalog analizi. | Gerçek yapı malzemesi EPD belgelerinin okunması ve kıyaslanması. | Belge Analizi ve Uygulamalı Çalışma | Örnek EPD kataloglarının incelenmesi. |
| 13 | Yeşil Bina Sertifikasyonları ve Çevre Kriterleri: LEED, BREEAM ve YeS-TR sistemlerinde ÇED, malzeme ve karbon kredileri. | Bir bina projesinin YeS-TR ve LEED malzeme puan kartının doldurulması. | Seminer, Tartışma ve Sunum | Ulusal YeS-TR sertifika kılavuzunun taranması. |
| 14 | Şantiye Çevre Yönetim Planı ve Genel Tekrar: ÇYP hazırlama adımları, izleme denetimleri, vaka çözümleri ve final sınavına hazırlık. | Bir inşaat projesi için taslak Şantiye Çevre Yönetim Planı (ÇYP) kurgulanması. | Proje Çalışması ve Genel Soru-Cevap | Dönem boyunca işlenen tüm konuların ve formüllerin gözden geçirilmesi. |
| 15 | DÖNEM SONU SINAVI (FİNAL) |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
• Berners-Lee, M. (2020) "Muz Ne Kadar Kötüdür? - Her Şeyin Karbon Ayak İzi", Paloma Yayınevi. • ISO 14067:2018 "Sera Gazları - Ürünlerin Karbon Ayak İzi". • T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2022) "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği". • GHG Protocol Corporate Standard & IPCC 6th Assessment Report (AR6).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
30 iş günü staj uygulaması veya bitirme projesi teslimi.
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 1 | 45 | 45 |
| Uygulama/Pratik | 1 | 12 | 12 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 20 | 20 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 20 | 20 |
| Ev Ödevi | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 100 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 4 | 4 | 4 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 4 | 4 |
| ÖÇ 2 | 4 | 4 | 4 | 5 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 4 | 4 |
| ÖÇ 3 | 4 | 5 | 4 | 4 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 5 | 4 |
| ÖÇ 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 4 | 4 |
| ÖÇ 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 5 | 5 |
| ÖÇ 6 | 4 | 5 | 5 | 5 | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 4 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek