GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS | Kredi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| OYET219 | Karbon Ayak İzi ve Çevresel Etki Değerlendirmesi | Ders | 2 | 3 | 0 | 2.00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin karbon ayak izi ve çevresel etki değerlendirme kavramlarını temel düzeyde öğrenmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında ürün, hizmet, süreç ve kuruluş düzeyinde çevresel etkilerin değerlendirilmesi; sera gazı emisyon kaynaklarının belirlenmesi; yaşam döngüsü yaklaşımı; sistem sınırı, fonksiyonel birim, veri toplama, etki değerlendirme ve raporlama süreçleri ele alınır. Öğrencilerin karbon ayak izi hesaplama mantığını ve yaşam döngüsü analizi yaklaşımını karbon yönetimi uygulamalarıyla ilişkilendirebilmesi amaçlanmaktadır.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Öğr. Gör. İrem Coşar
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Karbon ayak izi, sera gazı protokolleri ve ÇED süreçlerinin temel kavramsal ve yasal çerçevesini açıklar. |
| 2 | Bir yapının veya ürünün tüm yaşam döngüsü aşamalarındaki gömülü ve operasyonel karbon emisyonlarını hesaplar. |
| 3 | Projelerin çevresel parametreler üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini nitel ve nicel yöntemlerle değerlendirir. |
| 4 | Karbon emisyonlarını ve çevresel yükleri minimize etmeye yönelik sürdürülebilir iyileştirme ve azaltım senaryoları geliştirir. |
| 5 | Çevresel etki ve emisyon analiz sonuçlarını ulusal mevzuat ve uluslararası standartlara uygun biçimde raporlar. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Dersin ön koşulu yoktur.
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yazılım ve Dijital Araçlar: Öğrencilerin Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) ve karbon hesaplama uygulamalarında temel düzeyde açık kaynaklı veri tabanları (ör. Ecoinvent, openLCA veya çevrim içi emisyon hesaplayıcılar) ile hesap tablosu (Excel) araçlarını etkin kullanabilmesi beklenmektedir. Güncel Mevzuat ve Standart Takibi: Ders kapsamında Türkiye ÇED Yönetmeliği ile ISO 14040/44, ISO 14064 ve AB Yeşil Mutabakatı (SKDM) gibi ulusal/uluslararası güncel düzenlemeler düzenli olarak taranmalı ve takip edilmelidir. Vaka Analizi ve Derse Katılım: Ders içeriği gerçek saha, yapı veya sanayi vakaları üzerinden tartışılacağından, haftalık okumaların yapılarak derse aktif tartışma katkısı sağlanması esastır. Raporlama ve Akademik Dürüstlük: Dönem içi sunum, ödev ve proje raporlarında kullanılan emisyon katsayıları ile veri kaynaklarının şeffaf biçimde referans gösterilmesi ve akademik etik kurallarına uyulması zorunludur.
Dersin İçeriği
Karbon ayak izi kavramı, bireysel, kurumsal ve ürün karbon ayak izi, sera gazı emisyon kaynakları, doğrudan ve dolaylı emisyonlar, kapsam 1, kapsam 2 ve kapsam 3 emisyonları, yaşam döngüsü analizi kavramı, yaşam döngüsü aşamaları, fonksiyonel birim ve sistem sınırı, yaşam döngüsü envanteri, çevresel etki değerlendirme, karbon ayak izi hesaplama ilkeleri, ISO 14040, ISO 14044, ISO 14064 ve ISO 14067 standartlarına genel bakış, karbon ayak izi raporlaması ve örnek uygulama değerlendirmeleri.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | [OgretimYontemVeTeknikleri] | [OnHazirlik] |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Döneme Giriş ve Tanıtım | Ders izlencesinin (syllabus), dönem projesi gereksinimlerinin ve değerlendirme kriterlerinin incelenmesi; grup eşleşmeleri. | Anlatım, Soru-Cevap, Grup Tartışması. | Ders izlencesinin okunması, temel çevre ve inşaat kavramlarının gözden geçirilmesi. |
| 2 | İklim Değişikliği, Sera Gazları ve Karbon Ayak İzi | IPCC AR6 verileri üzerinden küresel sıcaklık artış senaryoları ile binaların doğrudan ve dolaylı karbon salımlarının grafiksel analizi. | Anlatım, Vaka İncelemesi, Görsel Veri Analizi. | IPCC AR6 politika yapıcılar için özet raporunun bina ve inşaat bölümlerinin taranması. |
| 3 | Karbon Ayak İzi Çerçevesi ve Standartlar | Örnek bir inşaat ve işletme senaryosu üzerinde Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 sınırlarının haritalandırılması ve sınır belirleme atölyesi. | Anlatım, Örnek Olay Analizi, Problem Çözme. | GHG Protocol Kurumsal Standardı kapsam tanımlarının ve ISO 14067 temel prensiplerinin incelenmesi. |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
ISO 14040:2006 – YDA (LCA) ilkeler ve çerçeve ISO 14044:2006 – YDA gereklilikler ve kılavuz ISO 14067:2018 – Ürün karbon ayak izi (CFP) nicemleme ve raporlama GHG Protocol – Product Life Cycle Accounting & Reporting Standard (2011) ILCD Handbook (JRC, 2010) – LCA için ayrıntılı teknik rehber Environmental Footprint (PEF/OEF) – Commission Recommendation (2021) ve EF çerçevesi “Handbook on Life Cycle Assessment: Operational Guide to the ISO Standards” (Springer, 2002) “Life Cycle Assessment Handbook: A Guide for Environmentally Sustainable Products” (Wiley, 2012) IPCC AR6 (resmî rapor/ekler) ve GHG Protocol’ün GWP derlemesi (AR6/AR5 referanslarıyla) ecoinvent (LCI veri tabanı – resmî site) openLCA Nexus (veri setleri deposu) SimaPro “Introduction to LCA” (metodolojiye giriş dokümanı)
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Anlatım / Teorik Ders Sunumu Örnek Olay / Vaka İncelemesi (Case Study) Problem Çözme ve Sayısal Uygulama (Hesaplama Atölyesi) Bireysel ve Grup Çalışması Proje Tabanlı Öğrenme / Dönem Projesi Raporlama ve Sözlü Sunum Soru-Cevap ve Tartışma
Değerlendirme
Staj Durumu
Yoktur. Ancak ders kapsamında kazanılan çevresel etki değerlendirme ve emisyon hesaplama yetkinlikleri, öğrencilerin program kapsamındaki zorunlu mesleki staj süreçlerini destekler niteliktedir.
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Toplam İş Yükü (saat) | 0 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | |
| ÖÇ 1 | |||||||||||||
| ÖÇ 2 | |||||||||||||
| ÖÇ 3 | |||||||||||||
| ÖÇ 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek